Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, dhe presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, kanë nënshkruar një marrëveshje fillestare paqeje që synon t’i japë fund konfliktit mes dy vendeve, me hyrje të menjëhershme në fuqi. Dokumenti parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, heqjen e të gjitha llojeve të sanksioneve amerikane ndaj Iranit dhe një plan rindërtimi me vlerë 300 miliardë dollarë. Megjithatë, çështja e programit bërthamor iranian, e konsideruar arsyeja kryesore e konfliktit nga Uashingtoni, mbetet ende për t’u negociuar gjatë një periudhe 60-ditore.
Marrëveshja u nënshkrua nga Donald Trump gjatë samitit të G7-ës në Francë, ndërsa Teherani konfirmoi se dokumenti është firmosur edhe nga presidenti iranian Masoud Pezeshkian. Trump e mbrojti marrëveshjen duke deklaruar se ajo do të shmangte një “katastrofë ekonomike” dhe madje një “depresion botëror”, duke theksuar se tregjet financiare reaguan pozitivisht sa herë që u diskutua mundësia e paqes. Ai paralajmëroi gjithashtu se Shtetet e Bashkuara do të ndërmerrnin veprime të ashpra ushtarake ndaj Iranit nëse nuk do të arrihej një marrëveshje përfundimtare mbi programin bërthamor.
Nga ana tjetër, kryetari i Parlamentit iranian dhe negociatori kryesor, Mohammad Bagher Ghalibaf, deklaroi se mosbesimi ndaj SHBA-së mbetet i lartë. Ai theksoi se Irani është i gatshëm të rikthehet në përdorimin e forcës nëse, sipas tij, pala kundërshtare nuk respekton marrëveshjen ose nuk “kupton gjuhën e logjikës”.
Konflikti mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit kishte sjellë pasoja të rëndësishme në ekonominë globale, duke përfshirë rritjen e çmimeve të energjisë dhe tensione në tregjet ndërkombëtare pas kufizimeve në kalimin përmes Ngushticës së Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme për transportin botëror të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm.
Trump: 60 ditë nuk është një afat i prerë për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtareDonald Trump tha se 60 ditë nuk është një afat i prerë për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare me Iranin. Kur një gazetar, pasi mbërriti në Paris, u pyet nëse mendonte se kishte një afat të caktuar për marrëveshjen, Trump u përgjigj: “Jo, nuk mendoj kështu. Mund të duhet shumë kohë.”
Memorandumi i mirëkuptimit, siç është formuluar, thotë se të dyja palët do të përpiqen të arrijnë një marrëveshje brenda 60 ditëve. Trump përsëriti se nëse vendet e tjera kanë raketa balistike, është “pak e padrejtë” që Irani nuk ka asnjë. Ai shtoi se “një raketë balistike nuk është e njëjta gjë me atë që nënkuptojmë kur flasim për armë bërthamore. Por nëse Arabia Saudite dhe Katari dhe të gjitha këto vende kanë disa, do të thoja në terma relativë, mendoj se është në rregull”.
Ai u pyet gjithashtu nga një gazetar se sa gjatë SHBA-të do t’i mbanin forcat e tyre ushtarake në Gjirin Persik, të cilit ai iu përgjigj: “Do të thoja për një kohë” pasi të përfundojë marrëveshja.
Presidenti i SHBA-së, Trump, tha gjithashtu se marrëveshja me Iranin do të nënshkruhet “brenda 48 orëve të ardhshme”.
Trump i bëri këto komente pasi mbërriti në Paris, si pjesë e turneut të tij për samitin e G7-ës. Komentet e Trump erdhën gjithashtu në të njëjtën ditë kur u publikuan detajet e marrëveshjes 14-pikëshe me Iranin.
Pikat kryesore të marrëveshjesFundi i armiqësive – përfshirë në Liban : Marrëveshja shpall “ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë në Liban”.
Marrëveshja përfundimtare brenda 60 ditësh : “Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Republika Islamike e Iranit angazhohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një afati maksimal prej 60 ditësh , me mundësinë e zgjatjes me pëlqim të ndërsjellë”
Përfundimi i bllokadës detare amerikane : SHBA-të do ta heqin bllokadën detare të Iranit brenda 30 ditëve. “Gjatë kësaj periudhe, trafiku i anijeve do të jetë në përpjesëtim me vëllimet e trafikut para luftës, ndërsa Republika Islamike e Iranit rikthehet.” SHBA-të gjithashtu “angazhohen më tej për tërheqjen e forcave të tyre nga zonat pranë Republikës Islamike të Iranit brenda 30 ditëve nga një marrëveshje përfundimtare.”
Ngushtica e Hormuzit rihapet : Rruga kritike detare do të mbetet pa pagesë për 60 ditë dhe më pas, siç deklaron një zyrtar i lartë, “Irani do të punojë jo vetëm me Omanin, por edhe me shtetet e Gjirit për të arritur një marrëveshje më të gjerë, një marrëveshje afatgjatë në lidhje me Ngushticën e Hormuzit”.
300 miliardë dollarë për zhvillimin e Iranit : SHBA-të po zotohen, së bashku me partnerët rajonalë, të krijojnë një fond prej të paktën 300 miliardë dollarësh (224 miliardë paund) “për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik të Republikës Islamike të Iranit”.
Heqja e të gjitha sanksioneve : SHBA-të “angazhohen të heqin të gjitha llojet e sanksioneve kundër Republikës Islamike të Iranit”, sipas një afati kohor për të cilin do të bihet dakord.
Asnjë armë bërthamore për Iranin : SHBA-të dhe Irani bien dakord që Irani nuk do të ketë kurrë një armë bërthamore dhe do të punojnë së bashku për të hequr materialin e pasuruar bërthamor të Iranit përmes “angazhimit në vend nën mbikëqyrjen e IAEA-s”.
